{"id":369,"date":"2014-03-18T18:29:24","date_gmt":"2014-03-18T17:29:24","guid":{"rendered":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/?page_id=369"},"modified":"2014-03-20T17:12:20","modified_gmt":"2014-03-20T16:12:20","slug":"zwierzyna-lowna","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/?page_id=369","title":{"rendered":"\u0141o\u015b"},"content":{"rendered":"

\u00a0\u0141o\u015b<\/strong>
\n(Alces)<\/strong><\/p>\n

\"Moose\"<\/p>\n

I. Wyst\u0119powanie i siedlisko<\/strong><\/p>\n

Area\u0142 \u0142osia ma ogromny zasi\u0119g, obejmuj\u0105cy Europe od P\u00f3\u0142wyspu Skandynawskiego i Polski na wsch\u00f3d, ca\u0142\u0105 Azj\u0119 i Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Zgodnie z regu\u0142\u0105 Bergmanna- im bardziej na p\u00f3\u0142noc zasiedlane s\u0105 tereny przez dany gatunek, tym jego gabaryty s\u0105 wi\u0119ksze. I tak jest r\u00f3wnie\u017c z \u0142osiami. Te \u017cyj\u0105ce w Kanadzie i na Alasce s\u0105 zdecydowanie najwi\u0119kszymi przedstawicielami swojego gatunku na Ziemi. W Polsce \u0142osie najliczniej wyst\u0119puj\u0105 w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, a ich populacje szacuje si\u0119 na oko\u0142o 8 000 osobnik\u00f3w (2012). Biotopem \u0142osia s\u0105 zbli\u017cone do naturalnych bory bagienne z du\u017cym udzia\u0142em drzew li\u015bciastych, lasy obfituj\u0105ce w torfowiska i wszelakie podmok\u0142e \u0142\u0105ki \u015br\u00f3dle\u015bne, r\u00f3wnie\u017c doliny rzeczne. Lato sp\u0119dza w ostojach zasobnych w wod\u0119, zim\u0105 przenosi si\u0119 w suchsze obszary, obfituj\u0105ce w m\u0142odniki sosnowe i zaro\u015bla lub g\u0119sto podszyte drzewostany. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto zdarza si\u0119 \u0142osiom w\u0119drowa\u0107 na wi\u0119ksze odleg\u0142o\u015bci, najcz\u0119\u015bciej czyni\u0105 to osobniki m\u0142ode lub samce podczas bukowiska. Trasy przez nie obierane ci\u0105gn\u0105 si\u0119 z regu\u0142y wzd\u0142u\u017c ciek\u00f3w wodnych, a nawet wi\u0119kszych rzek. Podczas takich w\u0119dr\u00f3wek potrafi\u0105 dotrze\u0107 na tereny, na kt\u00f3rych dawno nie wyst\u0119powa\u0142y.<\/p>\n

II. Charakterystyka og\u00f3lna<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\u0141o\u015b jest najwi\u0119ksz\u0105 zwierzyn\u0105 p\u0142ow\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w Polsce. Byk osi\u0105ga mas\u0119 300-500 kg. Kl\u0119pa \u2013 250-380 kg. D\u0142ugie, silne nogi, masywne barki, rozbudowana klatka piersiowa i du\u017ca g\u0142owa osadzona na stosunkowo kr\u00f3tkiej szyi nadaj\u0105 \u0142osiowi charakterystyczn\u0105 posta\u0107. Sylwetka przypomina konia, ale \u0142o\u015b jest od niego zdecydowanie pot\u0119\u017cniejszy. Najwy\u017cszy jest w k\u0142\u0119bie (kt\u00f3ry wraz z wyst\u0119puj\u0105cym na nim ow\u0142osieniem tworzy wyra\u017any garb), po czym grzbiet opada ku ty\u0142owi. Nogi \u0142osia zako\u0144czone s\u0105 du\u017cymi, szeroko rozstawionymi racicami i silnie rozwini\u0119tymi raciczkami. U\u0142atwiaj\u0105 one p\u0142ywanie, poruszanie na podmok\u0142ym terenie, jak i chodzenie po \u015bniegu. Odciski racic \u0142osia maja podobny kszta\u0142t do odcisk\u00f3w racic sarny, jednak s\u0105 oczywi\u015bcie od nich wielokrotnie wi\u0119ksze (wielko\u015bci odcisk\u00f3w racic krowy, s\u0105 jednak od nich w\u0119\u017csze). G\u0142owa jest du\u017ca, silnie wyd\u0142u\u017cona, zako\u0144czona pyskiem „uzbrojonym” w bardzo rozbudowana warg\u0119. Na podgardlu zwisa naro\u015bl sk\u00f3rna, zwana broda, obro\u015bni\u0119ta d\u0142ugim w\u0142osiem. Ogon jest kr\u00f3tki, wr\u0119cz niezauwa\u017calny, od spodu nieow\u0142osiony. Suknia jest zmieniana raz w roku, na wiosn\u0119. Na zim\u0119 w\u0142osy rosn\u0105 d\u0142u\u017csze, a ca\u0142a suknia ja\u015bnieje. Sier\u015b\u0107 jest niemal jednolicie ciemnoszarobr\u0105zowa do czarnobr\u0105zowej, tylko badyle s\u0105 zdecydowanie ja\u015bniejsze. W odr\u00f3\u017cnieniu od innych jeleniowatych ca\u0142a g\u0119ba \u0142osia jest ow\u0142osiona. Poro\u017ce, w formie \u0142opat lub badyli, wyst\u0119puje tylko u samc\u00f3w.<\/p>\n

III. Od\u017cywianie<\/strong><\/p>\n

\u0141o\u015b od\u017cywia si\u0119 ok. 250 gatunkami ro\u015blin. Latem zjada przede wszystkim li\u015bcie i p\u0119dy, zim\u0105 za\u015b wcina p\u0105ki i czubki m\u0142odych drzewek oraz kor\u0119 drzew i krzew\u00f3w, lubuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w mi\u0119kkich ga\u0142\u0105zkach brzozowych oraz wierzbowych. Nie przepada za k\u0142uj\u0105cymi drzewami iglastymi (konsumuje je w ostateczno\u015bci), jako \u017ce ich ig\u0142y zawieraj\u0105 bardzo du\u017co olejk\u00f3w aromatycznych i ich nadmiar kosztowa\u0142by \u0142osia b\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka. Diet\u0119 uzupe\u0142nia ro\u015blinno\u015bci\u0105 wodn\u0105 i b\u0142otn\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 du\u017co potasu i innych biopierwiastk\u00f3w i mikroelement\u00f3w. Zdobywanie pokarmu u\u0142atwia \u0142osiom ich specyficzna budowa: rozmiary cia\u0142a, \u015bmieszna warga i ruchliwy j\u0119zyk, jak i badyle zako\u0144czone specyficznymi racicami.<\/p>\n

IV. Rozmna\u017canie i rozw\u00f3j<\/strong><\/p>\n

\u0141o\u015b jest zwierz\u0119ciem poligamicznym. Dojrza\u0142o\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105 uzyskuje w 2-3 roku \u017cycia, kl\u0119py dojrzewaj\u0105 wcze\u015bniej od byk\u00f3w. Bukowisko odbywa si\u0119 od wrze\u015bniu do pierwszej po\u0142owy pa\u017adziernika, z nasileniem w drugiej po\u0142owie wrze\u015bnia. Odg\u0142osy godowe \u0142osi nie s\u0105 tak efektowne i przypominaj\u0105 bardziej pomrukiwanie czy st\u0119kanie ani\u017celi ryczenie. Nie gromadz\u0105 haremu. Wykorzystuj\u0105c nozdrza wyszukuj\u0105 grzej\u0105ce si\u0119 samice, je\u015bli jest to konieczne walcz\u0105 o nie. Ruja samicy trwa 7 dni, i je\u015bli nie zostanie pokryta lub samiec si\u0119 nie sprawdzi, po 25 dniach wyst\u0119puje jeszcze raz. Ci\u0105\u017ca trwa 226-244 dni. \u0141oszaki, do\u015b\u0107 cz\u0119sto s\u0105 to bli\u017ani\u0119ta, rodz\u0105 si\u0119 w maju i na pocz\u0105tku czerwca. M\u0142ode s\u0105 niezgrabne i nieporadne, ale szybko si\u0119 rozwijaj\u0105 i rosn\u0105, a z mleka matki korzystaj\u0105 do jesieni.\u00a0 Szczyt rozwoju fizycznego osi\u0105gaj\u0105 \u0142osie w wieku 6-10 lat.<\/p>\n

V. Zachowanie<\/strong><\/p>\n

\u0141osie nie s\u0105 p\u0142ochliwe, chodz\u0105 wolnym, spokojnym krokiem, maja s\u0142abszy wzrok i s\u0142uch, lecz dobry w\u0119ch. W odr\u00f3\u017cnieniu od innej zwierzyny p\u0142owej, a identycznie jak wielb\u0142\u0105dy, chodzi skroczem, tzn. r\u00f3wnocze\u015bnie prawymi lub lewymi badylami do przodu. \u0141osie s\u0105 doskona\u0142ymi p\u0142ywakami. \u017beruj\u0105c na zanurzonej ro\u015blinno\u015bci wodnej nurkuj\u0105 do 5 m przez oko\u0142o 30-50 sekund. W wodzie wykorzystuj\u0105 zmys\u0142 dotyku dzi\u0119ki, kt\u00f3remu odnajduj\u0105 wszelak\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107 w niej zanurzon\u0105. W swoich ulubionych ostojach o obfitej bazie \u017cerowej i przy dostatku wody \u0142osie s\u0105 na og\u00f3\u0142 ma\u0142o ruchliwe. Lubi\u0105 w\u0119drowa\u0107, wi\u0119c do\u015b\u0107 cz\u0119sto zmieniaj\u0105 miejsca zalegania. Ich obecno\u015b\u0107 w \u0142owisku najcz\u0119\u015bciej sygnalizuj\u0105 zgryzione czuby, jak i po\u0142amane lub poprzewracane drzewa, kt\u00f3re nie wytrzyma\u0142y naporu tego wielkiego g\u0142odomora.<\/p>\n

VI. Ekologia gatunku<\/strong><\/p>\n

\u0141o\u015b, jako du\u017cy ro\u015blino\u017cerca wywiera silny wp\u0142yw na \u015brodowisko. Preferowanie przez \u0142osie teren\u00f3w p\u00f3\u0142otwartych lub ma\u0142ych luk skutecznie zapobiega poro\u015bni\u0119ciu ich przez ro\u015blinno\u015b\u0107 drzewiasta. Zmiany w ro\u015blinno\u015bci powsta\u0142e pod wp\u0142ywem uporczywego zgryzania mog\u0105 przyj\u0105\u0107 form\u0119 sukcesyjnego zast\u0105pienia istniej\u0105cego zespo\u0142u przez odporniejsze lub mniej smakowite ro\u015bliny. Na terenach le\u015bnych gdzie jego zag\u0119szczenie jest wi\u0119ksze szkody przez niego wyrz\u0105dzane s\u0105 znaczniejsze. Wrogami naturalnymi \u0142osi s\u0105 nied\u017awied\u017a, wilk i ry\u015b.<\/p>\n

VII. S\u0142owniczek<\/strong><\/p>\n

Badyle<\/strong> \u2013 nogi \u0142osia jak r\u00f3wnie\u017c poro\u017ce w formie badylarzy
\nBadylarz<\/strong> \u2013 typ poro\u017ca, mniej po\u017c\u0105dany ni\u017c \u0142opatacz
\nBroda<\/strong> \u2013 d\u0142u\u017csza k\u0119pka w\u0142os\u00f3w na podgardlu \u0142osia.
\nBukowisko<\/strong> \u2013 gody \u0142osi
\nByk<\/strong> \u2013 samiec \u0142osia.
\nChrapy<\/strong> \u2013 o nozdrzach \u0142osia.
\nCiele<\/strong> \u2013 m\u0142odziutki \u0142o\u015b.
\nKl\u0119pa<\/strong> \u2013 samica \u0142osia.
\nKwiat<\/strong> \u2013 ogon.
\n\u0141opatacz<\/strong> \u2013 forma poro\u017ca przypominaj\u0105ca rozga\u0142\u0119zione \u0142opaty.
\n\u0141osza<\/strong> \u2013 inaczej kl\u0119pa.
\n\u0141oszak<\/strong> \u2013 m\u0142ody \u0142o\u015b.
\n\u0141y\u017cki<\/strong> \u2013 uszy \u0142osia.
\nPasynek<\/strong> \u2013 odnoga na poro\u017cu \u0142osia.
\nPoro\u017ce<\/strong> \u2013 wyrastaj\u0105cy corocznie kostny tw\u00f3r.
\nPyza<\/strong> \u2013 o nosie \u0142osia.
\nRojst<\/strong> \u2013 bagniste i grz\u0105skie miejsce, zwykle ostoja \u0142osia.
\nRosochy<\/strong> \u2013 poro\u017ce \u0142osia \u0142opatacza.
\nScypu\u0142<\/strong> \u2013 mi\u0119kka sk\u00f3rna naro\u015bl od\u017cywiaj\u0105ca poro\u017ce podczas wzrostu
\nSkrocz<\/strong> \u2013 bieg \u0142osia, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 ruchami obu prawych i obu lewych ko\u0144czyn naraz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0\u0141o\u015b (Alces) I. Wyst\u0119powanie i siedlisko Area\u0142 \u0142osia ma ogromny zasi\u0119g, obejmuj\u0105cy Europe od P\u00f3\u0142wyspu Skandynawskiego i Polski na wsch\u00f3d, ca\u0142\u0105 Azj\u0119 i Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105. Zgodnie z regu\u0142\u0105 Bergmanna- im bardziej na p\u00f3\u0142noc zasiedlane s\u0105 tereny przez dany gatunek, tym jego gabaryty s\u0105 wi\u0119ksze. I tak jest r\u00f3wnie\u017c z \u0142osiami. Te \u017cyj\u0105ce w Kanadzie i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":495,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/369"}],"collection":[{"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=369"}],"version-history":[{"count":21,"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/369\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":499,"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/369\/revisions\/499"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/495"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kawka.suwalki.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}